Ston ̶ historia zapisana w soli i kamieniu

Podróżując w kierunku południa Chorwacji, dotrzecie do Stona, miasteczka bogatej i fascynującej historii, znajdującego się na półwyspie Pelješac.

Salina ze Stonu

Dzięki swojemu położeniu geograficznemu, żyznym polom, obfitości wody i soli oraz krótkiemu przesmykowi, który łączy półwysep Pelješac z lądem, od najstarszych czasów obszar Stonu był i jest ważnym miejscem do życia dla człowieka.

Salina pochodzi z czasów rzymskich, dwa tysiące lat przed Chrystusem. 

W starożytności okolice zamieszkiwane były przez Ilirów i Greków, a od 167 r. p.n.e. rozpoczął się okres władzy rzymskiej, kiedy to raz pierwszy wspomniano o eksploatacji i zbieraniu soli regionie Stonu. 

Saline ze Stonu to najstarsze w Europie i najlepiej zachowane miejsce tego typu w historii Adriatyku

W celu ochrony Poli solnych w XIV i XV wieku wzniesiono monumentalne mury, wzorowane na tych z Dubrownika, których nazwy pochodzą od wież obronnych. Największym przedsięwzięciem tamtych czasów była budowa zupełnie nowych miast na obszarze Republiki Dubrownickiej - Stonu i Mali Stonu, a między nimi kilometrowego muru z wieżą na szczycie wzgórza (XIV wiek). W ten sposób cały półwysep Pelješac został odbudowany i zabezpieczony przed możliwym atakiem z lądu. Celem była ochrona największej wartości zatoki „Soliny Stonu”, duże naturalne solniska, które przez wieki produkowały sól morską, produkt na który Republika Dubrownicka miała monopol. Dawną wartość Stonu jako miasta soli potwierdzają do dziś zakłady najstarszych czynnych warzelni na świecie.

Tradycja zbierania soli jest przekazywana od 4000 lat i od tego czasu do dziś sól jest w niej wytwarzana w ten sam sposób, czyli tylko przy pomocy morza, słońca i wiatru.

Mury Stonu

W 1334 roku półwysep Pelješac został przejęty przez władze Dubrownika. Dla ochrony zbudowany Stonu został monumentalny system obronny, było to największe wówczas fortyfikacyjno-urbanistyczne przedsięwzięcie w Europie. Najpierw w ciągu około trzydziestu lat zbudowano mur obronny z jednej strony półwyspu na drugą. Według unikalnego projektu, zgodnie z planem zbudowano dwa ufortyfikowane miasta: południowy Ston i północny Mali Ston w celu zgromadzenia ludzi do strzeżenia granic i pracy w solankach. Powyżej zachodnich stromych zboczy Prevlaki Pelješac jest oddzielony od lądu Wielkim Murem. Przesuwając się podwójnym ruchem przez wzgórze podwójnym skokiem po wzgórzu, na łącznej długości 5,5 km, mury wzmocniono około 40 basztami i 5 fortecami. Najmocniejsza i znajdująca się najwyżej  ̶ Bartolomija została nazwana imieniem patrona broni.

Smaki i zapachy Pelješca oraz Dalmacji

Ślady hodowli ostryg w zatoce Małego Stonu pochodzą już z czasów rzymskiego panowania na tych terenach. Pierwszy pisemny dokument o łowieniu skorupiaków datuje się na XVI wiek, a o hodowli z XVII wieku. Są to zapiski z czasów Republiki Dubrownickiej, kiedy to zarządzała hodowlą przydzielając koncesję i przywileje, z których korzystali hodowcy. Likery i rakije wyprodukowane od aromatycznych ziół zebranych na wzgórzach Pelješca, gruboziarnista sól  ze Stonu wzbogacona dzikimi aromatycznymi ziołami z zebranych z krasu Pelješca, produkty lawendowe, ręcznie robione mydła według starych i sprawdzonych receptur naszych babć, migdały w cukrze i słodkie skórki pomarańczy, dżemy i oliwa z oliwek to tylko niektóre z pamiątek, które możecie przywieźć ze Stonu.

Pałac Biskupi

Wszyscy spragnieni kultury i sztuki powinni odwiedzić dawny Pałac Biskupi, miejsce, w którym spotyka się dziedzictwo historyczne i kulturowe. Zaczęto go budować po odnowieniu biskupstwa w 1541 roku, a ukończono go w 1572 roku za czasów biskupa Bonifacego de Stephanisa. Był to jedyny budynek w Stonie, do którego pierwotnie należał ogród. Dziś Pałac Biskupi to dom parafialny, na parterze którego znajduje się Lapidarium. Choć Ston to miejsce, w rzeczywistości jest skarbnicą kulturowo - historycznych zabytków. Wśród nich jest i wspomniany Pałac Biskupi, który przetrwał kilka wojen i trzęsień ziemi, ale mimo tego, stoi do dziś.

Kielichy, krzyże, prezenty i biżuteria z przeszłości

Na parterze Domu Biskupiego znajduje się Lapidarium, którego ekspozycja przyciąga coraz więcej zwiedzających. Można obejrzeć fragmenty kamieni, kielichy, krzyże, ofiary dziękczynne, biżuterię i inne kosztowności ze starego i nowego Stonu. Można więc zobaczyć historyczne przedstawienie Stonu od czasów rzymskich, wczesnych kościołów chrześcijańskich z VI wieku, takich jak kościół św. Marii Magdaleny. Właściwie była to pierwsza katedra w Stonie aż do XVII w. Interesujące są i pozostałości kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny lub Matki Bożej Łużyckiej z IX wieku i kościoła św. Michała z przełomu X i XI wieku.

Wewnątrz niej znajdują się freski, jedne z najstarszych w Chorwacji. W Lapidarium znajduje się również fragment fresku z rybią łuską z kościoła św. Marii Magdaleny, wczesnochrześcijańskiego kościoła w Stonie. Wszystkich odwiedzających, których interesuje kultura i historia zapewne duża liczba ważnych przedmiotów takich jak „Krzyż Chrystusowy” czy „Korona Jezusa” z drugiej połowy XV wieku. Przywiezione zostały do Stonu przez biskupa Bonifacego. Był on jednym z biskupów Stonu, którzy przyczynili się do budowy Pałacu Biskupiego. 
Autor: 
Ivana Begovic Tłumaczenie: Patrycja Szcześniak
Źródło: 
https://travel-advisor.eu/ston/

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
2 + 2 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.