Kwezal: cudowny ptak Meksyku i Ameryki Centralnej

(Zdjęcie: Getty Images)

Kwezal (Pharomachrus mocinno) jest jednym z najbardziej spektakularnych ptaków Ameryki. Gdzie żyje? Dlaczego jest na liście gatunków zagrożonych? Jaką rolę odegrał w kulturach Mezoameryki?

Kwezal - inspiracja wielu pieśni i wierszy - to gatunek endemiczny zamieszkujący lasy południowego Meksyku  oraz obszaru Ameryki Centralnej. Wyróżnia się błyszczącą barwą piór i długim, powiewającym w trakcie lotu ogonem.

Uważany za ptaka monogamicznego, mierzy 38 cm wysokości. W jego diecie znajdują się zarówno owoce, jak i małe jaszczurki i żaby. Przejawem dymorfizmu płciowego u kwezala są łatwo dostrzegalne różnice w rozmiarze i ubarwieniu. Samce są większe i wyróżniają się bogatą gamą intensywnych barw: od szmaragdowego, przez czerwień, po czerń i biel na końcach skrzydeł.

Jednak tym, co najbardziej przyciąga wzrok jest ogon ptaka, składający się z czterech piór - mogą być dłuższe niż całe jego ciało i przyjmować odcienie zieleni, złota czy niebieskiego turkusu. W odróżnieniu od samców, samiczki kwezala zazwyczaj mają mniej widowiskowe ubarwienie z szarymi plamkami, a także krótszy ogon.

Gdzie można go spotkać?

Kwezale zamieszkują lasy mgliste, rozciągające się od południowo-wschodniego Meksyku, przez Gwatemalę, Honduras, Salwador, Nikaraguę, Kostarykę aż do północno-zachodniej Panamy.

Dlaczego kwezal jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem?

Głównym powodem jest zmniejszenie siedliska, zwłaszcza przez hodowlę zwierząt i rolnictwo (zmiana zagospodarowania przestrzennego), a także globalne ocieplenie. Zjawiska te znacząco ograniczyły obszar lasów Ameryki Centralnej, przez co ptaki dysponują coraz to mniejszą przestrzenią do budowy gniazd. Dlatego też, Rząd Meksyku zauważa, że kwezal jest bardzo narażony na umiarkowanie szybki spadek populacji z powodu wylesienia. Międzynarodowa Unia Ochrony przyrody kataloguje kwezala jako gatunek bliski zagrożenia.

Co symbolizuje ten ptak?

Kultury prekolumbijskie uważały kwezala za świętego ptaka, który stał się inspiracją dla Quetzalcóatla - jednego z głównych bóstw kultur Nahua w Centralnym Meksyku. Możliwe, że długie ogony samców (które mogą osiągnąć rozmiar trzykrotnie większy niż całe ciało ptaka) były związane z najbardziej znaną reprezentacją Quetzalcóatla: Pierzastym Wężem, czczonym przez Olmeków bogiem, przyjętym do panteonu pozostałych kultur. Na południowym wschodzie kraju i w Ameryce Centralnej - teren zamieszkiwany przez kwezala - Majowie znali to bóstwo pod imieniem Kukulkán.

Pióra kwezala były bardzo wartościowym towarem. Używano ich nawet jako karty przetargowej w handlu, a przede wszystkim służyły do zdobienia szat władców i kapłanów.

Majowie wytwarzali tkaniny wykorzystując technikę wyrabiania z piór. Mexicas (powszechnie znani jako Aztekowie) koronowali swych władców (tlatoani) pióropuszami z piór kwezala - symbol potęgi, urodzaju i dostatku. Najsłynniejszym z nich jest Pióropusz Montezumy, w którego posiadaniu aktualnie znajduje się Muzeum Etnograficzne w Wiedniu.

Mimo tak wysokiej wartości piór, kwezale nie były zabijane, by je pozyskiwać. Kultury prekolumbijskie adorowały te stworzenia do tego stopnia, że zakazane było ich krzywdzenie, a każda próba była karana śmiercią. Złapanym kwezalom zabierano pióra z ogona, a następnie ptaki wypuszczano do ich środowiska naturalnego.

Autor: 
Alejandro I. López, Tłum. Renata Czop
Źródło: 
https://www.muyinteresante.com.mx/medio-ambiente/quetzal-ave-preciosa-mexico-centroamerica/
Dział: 

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
1 + 6 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.