MIASTO DRWALI - JAWORZNO

Naprawdę tak nieznane?

Kiedy mówię, że mieszkam w Jaworznie i ktoś pyta mnie „gdzie to w ogóle jest”, przyznam szczerze, że się trochę dziwię. Nie jest to małe miasto, bo liczące niemal 100 tysięcy mieszkańców, a ponadto pod względem powierzchni zajmuje czwarte miejsce w województwie, a trzynaste w kraju. Ale to nie jedyne powody, przez które dziwię się, że ktoś nie wie gdzie leży to miasto lub myśli, że to mała wieś, gdzie wszyscy się znają.

 

Bogata historia

Jaworzno jest miastem na prawach powiatu, położonym na Wyżynie Śląskiej i znajdującym się w województwie śląskim, do którego jednak nie należało od zawsze. małopolskiegoW latach 1815-1846 r. należało do Rzeczypospolitej Krakowskiej, a do do 1975 roku do województwa
Niegdyś główne miasto tzw. Zagłębia Krakowskiego, a obecnie Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego, leży po południowo-wschodniej stronie rozwidlenia rzek: Biała Przemsza i Przemsza, które wyznaczały Trójkąt Trzech Cesarzy – historyczne miejsce, w którym zbiegały się granice trzech europejskich mocarstw.

 

Przyrodnicze zróżnicowanie

Miasto charakteryzuje się zróżnicowaną rzeźbą terenu. Najwyżej położonym punktem jest wzniesienie Przygoń, mające 354,7 m n.p.m. Znajduje się we wschodniej części Ciężkowic. Ze wzgórza dostrzec można nie tylko całe miasto, ale także znaczną część zabudowań w Zagłębiu, a ponadto Beskidy, a przy korzystnej pogodzie, również Tatry.
Inne występujące wzniesienia, to chociażby Grodzisko – drugi co do wielkości szczyt, a także: Góra Chrzanowska, Łazy, Wielkanoc, Sodowa Góra, Pańska Góra, Równa Góra, Glinna Góra, Ruda Góra, Pietruszowa, Góra Bielana, Koniówki i Staberek. Natomiast najniżej położone jest miejsce w dolinie Przemszy, liczące 230 m n.p.m.
W Jaworznie znajdują się takie cieki wodne jak: Przemsza, Białą Przemsza, Kozi Bród, Żabnik, Łużnik, Wąwolnica i Byczynka. Z kolei, z zbiorników wodnych należy wymienić Sosinę, Tarkę, Łęg i Dolomit – warty odwiedzenia zalany kamieniołom.
Niesamowitym elementem przyrodniczym niewątpliwie jest kamieniołom Sadowa Góra, którego ściany mają wysokość od 8 do 20 metrów. Niedawno został zagospodarowany i powstał tam Ośrodek Edukacji Geologiczno-Ekologicznej – GEOsfera. Ostre zbocza, pagóry i garby – to charakterystyczne cechy tamtego krajobrazu. A ponadto, Dolina Żabnika – rezerwat przyrody, znajdujący się w północno-wschodniej części miasta. Jego powierzchnia obejmuje 42 ha i około 197 ha otuliny. Oprócz tego, rezerwat sasanek, gdzie ochroną objęte jest stanowisko sasanki otwartej.

 

Wrocław ma krasnoludki, a Jaworzno drwale…
Nazwa miejscowości pochodzi od słowiańskiej nazwy drzewa jawor, a znana mieszkańcom legenda głosi: "W 1330 r. przyszły król Kazimierz III Wielki wracał z Poznania do Krakowa na wezwanie swojego ojca Władysława Łokietka. W rejonie zwanym dziś Pańską Górą napotkał drwali ścinających jawor i zapytał ich, co robią. Wówczas jeden z nich odpowiedział: „My se jawor zno lo tyk, co srybra sukajo” (co można tłumaczyć: My sobie jawor ścinamy, dla tych, co srebra szukają). Na podstawie tej ludowej opowieści powstał obecny herb miasta – rozłożysty jawor i ścinający go dwaj drwale"*.
Wrocław słynie z krasnoludków, które można dostrzec, spacerując po mieście, a w Jaworznie symbolicznie, skoro w herbie widnieje dwóch drwali, to i w mieście znajdują się ich dwa pomniki – jeden na rondzie, a drugi na rynku.
 

Miasto energii

Jaworzno pod koniec XX wieku było miastem z największą liczbą elektrowni na świecie – w mieście funkcjonowały trzy:

  • Elektrownia I – wyłączona z eksploatacji z powodów ekologicznych w 1998 r., a później zlikwidowana,

  • Elektrownia II – obecnie elektrociepłownia,

  • Elektrownia III – ma jeden z największych kominów w Europie, mierzący ok. 300 metrów

W chwili obecnej Elektrownia II i Elektrownia III tworzą jeden zakład – Elektrownia Jaworzno III, będący częścią koncernu Tauron.

 

Jaworzno produkuje talenty

Wśród znanych ludzi urodzonych w Jaworznie, znajduje się chociażby aktor, Wojciech Brzeziński, obecnie głównie znany widzom z roli Bogdana w Na wspólnej. Ale znanymi urodzonymi w Jaworznie są również m.in.: Bogdan Tosza – reżyser teatralny i filmowy, Elżbieta Tosza – dziennikarka, Jan Urban – trener i były piłkarz i reprezentant Polski. A także… znana chyba niemal każdemu światowej sławy piosenkarka Barbara Trzetrzelewska.
Z kolei Archetii jest kameralną orkiestrą jaworznicką, która wystąpiła już m.in. w Austrii, Belgii, Niemczech i w Polsce. Występowali także z Marcinem Wyrostkiem – akordeonistą, który wygrał drugą edycję Mam Talent.

Autor: Martyna Cabała

Źródło: http://jaworzno.bix.pl/

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
9 + 6 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.